Jak badać realizację polityki otwartości?

Polityka otwartości to przyjmowane przez instytucje zobowiązanie dotyczące udostępnienia publikacji w otwartym dostępie. Od 2003 r. rejestr ROARMAP zarejestrował ponad 730 instytucji z całego świata, które przyjęły tego typu rozporządzenia. Jednak polityka otwartego dostępu doprowadza do rzeczywistej zmiany dopiero wtedy, gdy jest faktycznie realizowana w praktyce.

Z tego powodu przestrzeganie reguł powinno być monitorowane. Badanie zgodności praktyki naukowców z nałożonymi na nich zobowiązaniami w zakresie otwartego udostępniania jest ważne m.in. po to, by ocenić wpływ otwartości na dorobek instytucji, a także by poznać zapotrzebowanie na szkolenia lub inne działania wspierające pracowników instytucji w sprawnym poruszaniu się w obszarze komunikacji naukowej.

Mafalda Picarra z JISC w artykule „Monitoring Compliance with OA Policies” prezentuje metody, za pomocą których instytucje mogą badać stopień realizacji wprowadzonych przez siebie polityk otwartości.

Seminarium “Research data in the humanities”

14 grudnia 2015 r. w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie odbędzie się organizowane przez ICM UW międzynarodowe seminarium „Research data in the humanities”. Przy udziale ekspertów z europejskich instytucji naukowych zostaną na nim omówione zarówno ogólne zagadnienia dotyczące danych badawczych w humanistyce i naukach o sztuce, jak i konkretne problemy z zakresu infrastruktury i zarządzania danymi.

Nowe narzędzia i metody prowadzenia badań pojawiające się w humanistyce i naukach o sztuce powodują, że coraz ważniejsze staje się zarządzanie powstającymi w tych obszarach danymi badawczymi. Dlatego tworzone w ICM UW Otwarte Centrum Danych i ich Analiz (OCEAN) ma służyć nie tylko naukom ścisłym, ale również humanistyce i naukom o sztuce. Seminarium jest skierowane do wszystkich zainteresowanych kwestiami związanymi z  wytwarzaniem, przetwarzaniem, analizowaniem, wykorzystaniem i udostępnianiem danych w tych obszarach.

Szczegółowe informacje oraz formularz zgłoszeniowy dostępne są na stronie ICM.

Złota droga otwartego dostępu w Holandii

Holenderska Organizacja Badań Naukowych (NWO) poinformowała o nowej polityce otwartości. Zmienione zasady zaczęły obowiązywać od 1 grudnia 2015 r., czyli niemal od razu po ogłoszeniu decyzji. NWO wymaga, by wszystkie publikacje powstałe dzięki jej grantom znalazły się natychmiast w otwartym dostępie. Wymóg natychmiastowości jest kluczowym czynnikiem wyróżniającym tę politykę: Holendrzy przestali akceptować embargo, które często może wynosić nawet 6 miesięcy (12 miesięcy dla nauk humanistycznych i społecznych).

Z wymogiem natychmiastowej otwartości związana jest preferencja złotej drogi otwartego dostępu, czyli otwartego udostępniania publikacji przez wydawców. Jednocześnie NWO akceptuje zieloną drogę (deponowanie w repozytoriach), ale rezygnuje ze wspierania czasopism hybrydowych (czyli subskrybowanych, z opcją wykupienia otwartego dostępu do poszczególnych artykułów bezpośrednio przez ich autorów lub zatrudniające ich instytucje). Specjalny fundusz, z którego beneficjenci programów grantowych mogą otrzymać do 6 tys. euro na publikację w otwartym czasopismie, został zamknięty dla czasopism hybrydowych. W przypadku zielonej drogi otwartego dostępu NWO dąży do ograniczenia dystrybucji różnych wersji tej samej publikacji. Szczególnie sceptycznie podchodzi do praktyki deponowania wersji sprzed recenzji.

Polityka otwartości NWO będzie obejmowała nie tylko czasopisma, ale również książki.

Platforma Otwartej Nauki podczas Open Access Week 2015

Dziś rozpoczyna się tegoroczna edycja Open Access Week, który w tym roku zachęca do współpracy w nauce. OAW, obchodzony w Polsce jako Tydzień Otwartej Nauki, objęła patronatem minister nauki i szkolnictwa wyższego prof. Lena Kolarska-Bobińska. Platforma Otwartej Nauki również włącza się w obchody ósmej już edycji OAW.

Specjalnie z tej okazji PON przygotował krótki film promujący otwieranie danych badawczych Otwarte dane, lepsza nauka, w którym o dzieleniu się danymi mówią eksperci w zakresie ich udostępniania, przechowywania i przetwarzania: Tim Smith (CERN), Mark Thorley (RCUK), Kevin Ashley (DCC) oraz Mark Parsons (RDA). Film dostępny jest na licencji CC BY.



W środę 21 października 2015 odbędzie się seminarium dla doktorantów: „Publikuj i nie zgiń. Jak publikować, aby być widocznym i wspierać swoją karierę” współorganizowane przez Bibliotekę Uniwersytecką w Warszawie, Obywateli Nauki, Laboratorium Cyfrowe Humanistyki UW i Platformę Otwartej Nauki. Seminarium będzie poświęcone kierunkom rozwoju komunikacji naukowej, a także praktycznym kwestiom dotyczącym publikowania i zwiększania oddziaływania artykułów oraz wyników badań, ze szczególnym uwzględnieniem otwartego dostępu. Seminarium poprowadzą dr hab. Aneta Pieniądz, reprezentująca ruch Obywatele Nauki, oraz Lidia Stępińska-Ustasiak, Michał Starczewski i dr Marta Hoffman-Sommer z PON.

Członkowie zespołu PON wezmą również aktywny udział w innych wydarzeniach organizowanych w Polsce i za granicą z okazji OAW 2015.

Repozytorium Otwartych Danych RepOD już działa

Platforma Otwartej Nauki uruchomiła nowy serwis internetowy. RepOD, czyli Repozytorium Otwartych Danych, służy do otwartego udostępniania wszystkich typów danych badawczych: wytworzonych, zebranych lub opisanych na potrzeby działalności naukowej. To serwis bezpłatny, przeznaczony dla wszystkich polskich badaczy z każdej dziedziny wiedzy.

Otwieranie dostępu do danych jest coraz powszechniejsze w świecie nauki. Kolejne czasopisma naukowe oczekują od badaczy udostępniania danych wykorzystanych przez nich w publikowanych artykułach. W wielu krajach również instytucje finansujące naukę wymagają otwartego udostępniania danych, które uzyskano w wyniku badań prowadzonych ze środków przyznanych przez te instytucje. Także Komisja Europejska zaleca, by dane badawcze pochodzące z projektów finansowanych w ramach programu Horyzont 2020 były udostępniane w repozytoriach danych.

RepOD jest przeznaczony dla tzw. małych danych, powstających w trakcie prac badawczych prowadzonych przez pojedynczych naukowców lub niewielkie zespoły naukowe. W szczególności umożliwia dzielenie się takimi danymi, dla których nie ma obecnie wyspecjalizowanych repozytoriów dziedzinowych czy tematycznych.

Additional information